روغن ریزی جعبه فرمان یکی از مشکلات رایجی است که در خودروها رخ میدهد و میتواند منجر به کاهش عملکرد سیستم فرمان و حتی بروز حوادث شود. در این مقاله، به بررسی علل اصلی روغن ریزی جعبه فرمان و راههای تشخیص و رفع آن خواهیم پرداخت.
در این مقاله می خوانید:
جعبه فرمان چیست؟
قبل از بررسی علل روغن ریزی، بهتر است بدانیم که جعبه فرمان چیست و چه وظیفهای دارد. جعبه فرمان، مکانیزمی است که نیروی چرخش فرمان را به حرکت چرخها تبدیل میکند. در واقع، جعبه فرمان به عنوان رابط بین فرمان و چرخها عمل کرده و باعث میشود که خودرو به راحتی و با دقت هدایت شود.

علل اصلی روغن ریزی جعبه فرمان
- سایش واشرها و اورینگها: با گذشت زمان و استفاده مداوم از خودرو، واشرها و اورینگهای داخل جعبه فرمان دچار سایش شده و ممکن است ترک بخورند. این امر باعث نشت روغن میشود.
- خرابی پمپ فرمان: پمپ فرمان وظیفه تأمین فشار روغن مورد نیاز برای عملکرد جعبه فرمان را بر عهده دارد. در صورت خرابی پمپ، فشار روغن به طور ناگهانی افزایش یافته و ممکن است باعث ترکیدن شیلنگها یا سایر اجزای سیستم شود.
- خرابی شیلنگهای روغن: شیلنگهای روغن وظیفه انتقال روغن از مخزن به جعبه فرمان را بر عهده دارند. در صورت آسیب دیدن یا ترک خوردن شیلنگها، روغن از آنها نشت خواهد کرد.
- ضربه خوردن به جعبه فرمان: در اثر برخورد با موانع یا تصادفات، ممکن است به جعبه فرمان آسیب وارد شده و باعث نشت روغن شود.
- کیفیت پایین روغن فرمان: استفاده از روغن فرمان نامرغوب یا قدیمی میتواند باعث خوردگی و آسیب دیدن قطعات داخلی جعبه فرمان شده و در نهایت منجر به نشت روغن شود.
علائم روغن ریزی جعبه فرمان
- کاهش سطح روغن در مخزن فرمان: یکی از واضحترین علائم روغن ریزی، کاهش سطح روغن در مخزن فرمان است.
- سفت شدن فرمان: با کاهش سطح روغن، فرمان سفت شده و هدایت خودرو دشوار میشود.
- صدای غیرعادی از سیستم فرمان: صدای ناله یا زوزه از سیستم فرمان میتواند نشانهای از نشت روغن باشد.
- وجود لکههای روغن زیر خودرو: مشاهده لکههای روغن زیر خودرو، به ویژه در محل پارک خودرو، نشان دهنده نشت روغن از جایی در سیستم فرمان است.
تفاوت روغنریزی جعبه فرمان و نشتی روغن موتور چیست؟
مشاهده لکه روغن زیر خودرو همیشه به معنای روغنریزی موتور نیست. در خودروهای مجهز به فرمان هیدرولیک، ممکن است نشتی از جعبه فرمان، شیلنگها، پمپ هیدرولیک یا اتصالات سیستم فرمان باشد.
برای تشخیص تفاوت روغنریزی جعبه فرمان و نشتی روغن موتور، باید به محل نشتی، رنگ مایع، تغییر سطح روغن و علائم خودرو توجه کرد.
۱. تفاوت رنگ روغن هیدرولیک فرمان و روغن موتور
روغن هیدرولیک فرمان بسته به نوع و مشخصات آن ممکن است قرمز، صورتی، زرد کهربایی یا حتی سبز باشد. این روغن با گذشت زمان ممکن است تیرهتر شود.
در مقابل، روغن موتور تازه معمولاً رنگ طلایی یا قهوهای روشن دارد و پس از مدتی استفاده تیرهتر میشود.
بااینحال، رنگ روغن بهتنهایی برای تشخیص قطعی محل نشتی کافی نیست؛ زیرا بعضی روغنهای هیدرولیک فرمان و گیربکس نیز رنگ مشابهی دارند.
۲. تفاوت محل نشتی روغن
روغنریزی سیستم هیدرولیک فرمان معمولاً در اطراف جعبه فرمان، شیلنگهای هیدرولیک، اتصالات یا پمپ فرمان دیده میشود.
اما نشتی روغن موتور ممکن است از اطراف کارتل، فیلتر روغن، واشر درِ سوپاپ یا کاسهنمدهای موتور ایجاد شود.
البته روغن میتواند روی قطعات حرکت کند و در نقطهای متفاوت از محل اصلی نشتی روی زمین بریزد.
۳. تفاوت علائم هنگام رانندگی
اگر نشتی مربوط به سیستم هیدرولیک فرمان باشد، ممکن است با کاهش سطح روغن، فرمان سفت شود یا هنگام چرخاندن آن صدای زوزه شنیده شود.
در مقابل، نشتی روغن موتور معمولاً مستقیماً باعث سفت شدن فرمان نمیشود؛ اما کاهش شدید روغن میتواند موجب افت فشار روغن، روشن شدن چراغ هشدار و آسیب جدی به موتور شود.
جدول مقایسه روغنریزی جعبه فرمان و نشتی روغن موتور
| ویژگی | روغنریزی سیستم هیدرولیک فرمان | نشتی روغن موتور |
|---|---|---|
| رنگ احتمالی | قرمز، صورتی، کهربایی یا رنگهای دیگر | طلایی، قهوهای یا سیاه |
| محل احتمالی | جعبه فرمان، پمپ و شیلنگهای هیدرولیک | کارتل، فیلتر، واشرها و اتصالات موتور |
| علامت مهم | سفت شدن فرمان یا صدای زوزه | کاهش سطح روغن موتور یا هشدار فشار روغن |
| مخزن قابل بررسی | مخزن روغن هیدرولیک فرمان | سطح روغن موتور با گیج یا سامانه اندازهگیری خودرو |
| خطر اصلی | کاهش کمکفرمان و آسیب به سیستم هیدرولیک | آسیب شدید موتور در اثر کمبود روغن یا افت فشار |
| روش تشخیص | بررسی نشتی و سطح روغن سیستم فرمان | بررسی نشتی و سطح روغن موتور |
چطور بفهمیم روغن زیر ماشین مربوط به کدام قسمت است؟
اگر لکه روغن زیر خودرو مشاهده کردید، ابتدا محل تقریبی آن را بررسی کنید. سپس در شرایط ایمن و مطابق دفترچه خودرو، سطح روغن موتور و روغن هیدرولیک فرمان را بررسی کنید.
اگر سطح روغن هیدرولیک کاهش پیدا کرده و همزمان فرمان سفت شده یا صدای زوزه دارد، احتمال نشتی سیستم فرمان بیشتر است.
اگر سطح روغن موتور کاهش یافته یا چراغ قرمز فشار روغن روشن شده، احتمال مشکل در سیستم روغنکاری موتور مطرح است. در صورت روشن شدن چراغ فشار روغن، در محل امن توقف کرده و موتور را خاموش کنید.
نکته مهم: تشخیص دقیق نشتی فقط از روی رنگ یا محل لکه امکانپذیر نیست و برای شناسایی منبع اصلی ممکن است بررسی تخصصی لازم باشد.
عواقب روغن ریزی جعبه فرمان
- کاهش عملکرد سیستم فرمان: با کاهش سطح روغن، عملکرد سیستم فرمان مختل شده و هدایت خودرو با مشکل مواجه میشود.
- افزایش اصطکاک و سایش قطعات: نبود روغن کافی باعث افزایش اصطکاک و سایش قطعات داخلی جعبه فرمان شده و عمر مفید آنها را کاهش میدهد.
- خرابی کامل جعبه فرمان: در صورت عدم رسیدگی به مشکل روغن ریزی، ممکن است جعبه فرمان به طور کامل از کار بیفتد و نیاز به تعویض داشته باشد.

رفع مشکل روغن ریزی جعبه فرمان
برای رفع مشکل روغن ریزی جعبه فرمان، ابتدا باید علت دقیق نشت روغن مشخص شود. سپس با توجه به علت نشت، اقدامات لازم انجام میشود. این اقدامات ممکن است شامل تعویض واشرها، اورینگها، شیلنگها، پمپ فرمان یا حتی تعویض کامل جعبه فرمان باشد.
توجه: تعمیر جعبه فرمان کاری تخصصی است و بهتر است توسط یک مکانیک ماهر انجام شود.
پیشگیری از روغن ریزی جعبه فرمان
- تغییر روغن فرمان به صورت دورهای: روغن فرمان را طبق برنامه مشخص شده در دفترچه راهنمای خودرو تعویض کنید.
- بررسی منظم سطح روغن: به طور مرتب سطح روغن فرمان را بررسی کرده و در صورت نیاز آن را پر کنید.
- جلوگیری از ضربه خوردن به جعبه فرمان: هنگام رانندگی مراقب باشید تا به موانع برخورد نکنید.
- استفاده از روغن فرمان با کیفیت: از روغن فرمان با کیفیت و مطابق با مشخصات فنی خودرو استفاده کنید.
با رعایت این نکات، میتوانید از بروز مشکل روغن ریزی جعبه فرمان جلوگیری کرده و عمر مفید سیستم فرمان خودرو خود را افزایش دهید.همچنین اگر با مشکل روغن ریزی یا هر مشکل دیگر خودرو مواجه شدید می توانید با مجموعه امداتکار تماس گرفته و از خدمات زیر برخوردار شوید:
